انواع مختلف اسکلت بندی برای دستیابی به حداکثر استحکام
در طراحی اسکلت باید نکات زیر را مد نظر قرار داد :
1- نیروی وزن اسکلت و شیشه (نیروی مرده).
2- نیروی وزن برف که بر اساس 74.3 کیلو گرم برف در متر مربع سطح افقی تخمین زده می شود (نیروی زنده).
3- وزن باد که بر اساس 98کیلو گرم در متر مربع سظح عمودی مواجه با باد تخمین زده می شود.
چون هر سه نیرو با هم عمل می کنند،سازندگان گلخانه در طراحی گلخانه ترکیب های زیر را در نظر می گیرند :
- نیروی مرده + نیروی زنده
- نیروی مرده + نیروی باد
- نیروی مرده + نیروی باد + نصف نیروی زنده
- نیروی مرده + نیروی باد + نصف نیروی زنده +نیروی اضافی 45.5 کیلو گرم که در مرکز فاصله بین دو تیر وارد می شود. [3,4,6]
زاويه شيب بام گلخانه : زاويه شيب گلخانه بستگي به شكل گلخانه و منطقه مورد استفاده دارد. در گلخانه هاي پلاستيكي اين زاويه حدود 40 درجه و در گلخانه هاي شيشه اي 33 درجه است . زاويه سقف گلخانه در ميزان ريزش قطرات ناشي از بخار آب بر روي گياهان داخل گلخانه موثر است هر چه اين زاويه بيشتر باشد ميزان ريزش قطرات آب كمتر است .
پوشش گلخانه :
مهمترين خصوصيت پوشش گلخانه اي توانايي عبور نور آن است . پوشش گلخانه اي بايد بتواند حداكثر مقدار نور موجود را به گياه برساند .بنابراين درصد عبور نور از پوشش گلخانه اي عامل مهمي در انتخاب آن است . عبور نور به صورت مقدار نوري كه از سطح عبور مي كند تعريف مي شود هيچ ماده اي نمي تواند صد در صد نور را عبور دهد . وقتي نور به سطح برخورد مي كند قسمتي از آن منعكس مي شود و قسمتي از آن جذب و بقيه از آن عبور مي كنند . اين مقادير بسته به نوع پوشش متفاوت است . مثلا وقتي نور به يك سطح سياه برخورد كند مقدار كمي از نور منعكس مي شود و مقدار زيادي جذب و مقدار بسيار كم يا هيچ از آن عبور مي كند . بيشترين ميزان عبور نور توسط شيشه شفاف حاصل مي شود و مقدار بسيار كمي از نور جذب و منعكس مي شود . درصد عبور نور در طول موج هاي مختلف بسته به نوع پوشش متفاوت است . [3,4,6]
شيشه :هزينه اوليه آن نسبت به پلاستيك زياد است . اما عبور نور از آن خوب است (حدود 90 درصد) اصطلاح نفس كشيدن نيز براي شيشه به كار مي رود بدين معني كه مي گويند شيشه نفس مي كشد چون توانايي اجازه ورود هوا را به داخل گلخانه مي دهد و باعث جلو گيري از رطوبت اضافي در گلخانه مي شود . شيشه نه نور ماوراي بنفش را عبور مي دهد و نه نور مادون قرمز را . هزينه متوسط گلخانه شيشه اي به دليل مصرف سوخت زياد بيشتر از گلخانه پلاستيكي است . استفاده از قطعات بزرگ شيشه تعداد ميله هاي سقفي را كاهش مي دهد و درصد نور عبوري را افزايش مي دهد . و اين افزايش عبور نور در مناطقي كه دارايي زمستان با روزهاي ابري هستند بسيار حايز اهميت است . شيشه با ابعاد زياد به آساني توسط تگرگ و برف و باد شديد شكسته ميشود . استفاده از قطعات شيشه اي بزرگ باعث كاهش مواد مورد نياز چسباندن شيشه و كاهش مناطق هدر رفت گرما مي شود. همچنين در زمان و نيروي كار مورد نياز نصب پوشش صرفه جويي مي شود . نصب شيشه مشكل تر از ساير پوشش هااست چون در مقابل ضربات احتمالي مقاوم نيست . بهتر است در زماني كه از شيشه هاي با ابعاد كوچك استفاده مي شود به خوبي بين آنها پوشش داده شود تا از نفوذ سرما و آب باران و ... به داخل گلخانه جلوگيري و هزينه گرم كردن كاهش يابد .
شیشه در اندازه و وزن های مختلف ساخته می شود .انواع مرسوم شیشه شامل درجه یک،درجه دو،صفحه سنگین وصفحه براق هستند.جهت پوشش گلخانه شیشه درجه 2 باکیفیت AA ، A ، B مورد استفاده قرار گیرد .برای گلخانه های انگلستان از شیشه هایی با ابعاد 1.52 * 0.7 مترو گلخانه های هلند از ابعاد 1.52 * 0.71 استفاده می کنند. [3,4,6]
شیشه دو جداره : دارای دو لایه شیشه است که با لایه ای از هوا از هم جدا شده است.ضخامت هوا بین دو لایه شیشه 1.2 * 0.6 سانتی متر است .
پلاستيك :
به طور كلي در تمام دنيا پوشش هاي مورد استفاده جهت ساخت گلخانه ها نايلون هایي هستند كه از مواد پليمري LDPE(Low Density Polythlene) ساخته مي شود .
انواع پلاستیک ها عبارتند از :
پلاستیک نرم (ترمو پلاستیک) : پلاستیک نرم در برابر حرارت به شکل دلخواه در می آید و شامل پلی اتیلن ،پلی وینیل کلراید(pvc) ،پلی استر ،پلی وینیل فلوراید وتنیت می باشد.
پلاستیک سخت (دورو پلاست) : پلاستیک سخت در برابر حرارت مقاوم است و شامل فیبر شیشه یا فایبر گلاس و اکریلیک می باشد.
البته مواد افزودني خاصي به پلاستيك اضافه مي شود كه برخي از آنها عبارتند از :
1- مواد تثبيت كننده اشعه ماوراي بنفش (UV Stabilizer Additive) : اشعه ماوراي بنفش خورشيد داراي طول موج پايين است و بر روي پوشش گلخانه اي پلاستيكي اثر مخرب و منفي دارد . اين مواد تثبيت كننده اشعه ماوراي بنفش بوده و با تغيير دادن طول موج اين اشعه آن را به طول موج هاي مفيد كه براي رشد گياه موثر هستند مي كند . و عمر پلاستيك نيز بيشتر مي شود .
2- مواد ضد مه (Anti Fog Additive) : موادي هستند كه باعث پخش آب متراكم به صورت يك لايه يكنواخت مداوم و شفاف روي پوشش داخلي گلخانه مي شود و از بازتاب كلي نور خورشید جلوگيري مي كنند اين مواد باعث تبديل اشعه ماوراي قرمز به نور قرمز – نارنجي شده و در نتيجه ميزان فتو سنتز افزايش يافته و باروري گياه بين 20 تا 40 درصد افزايش مي يابد .
3- مواد نگه دارنده اشعه مادون قرمز(Stabilizer Additive FR) : گياهان مانند هر جسم و شيء ديگري در روز انرژي نوراني خورشيد را جذب كرده و در شب به صورت اشعه مادون قرمز (FR) به اطراف مي تابانند و در نتيجه مقداري گرما از گلخانه هدر مي رود . كه با افزودن اين مواد نگهدارنده مادون قرمز به پلاستيك اين مواد باعث نگهداري اشعه تابش داده شده از سطح داخلي گلخانه و باعث حفظ حدود 50 درصدي گرماي تابشي مي شود .
پلاستيك اجازه عبور دي اكسيد كربن و اكسيژن را مي دهد ولي قابليت پلاستيك براي عبور دي اكسيد كربن سه برابر قابليت عبور براي اكسيژن است . پوشاندن گلخانه هاي شيشه اي با پلاستيك باعث 38 درصد صرفه جويي در مصرف سوخت مي شود . اما شدت نور گلخانه حدود 4 – 15 درصد كاهش مي يابد . عمر پلاستيك سه تابستان و دو زمستان است . در گلخانه هاي پلاستيكي بايد پلاستيك يك لايه و نرم باشد تا از نفوذ آب و سرما به داخل گلخانه جلوگيري كند . چون پلاستيك با گرما شل و با سرما سفت و منقبض مي شود بهتر است نصب آن در زمان مناسبي كه پلاستيك حالت طبيعي خود را دارد انجام شود تا بعدا نه محكم و تير كشيده شود (به دليل سرما ) و نه شل باشد (به دليل گرما). [3,4,6,13]
نصب پوشش های گلخانه :
نصب شیشه مشکل تراز نصب سایر پوشش هااست و چون در مقابل ضربات احتمالی مقاوم نمی باشد بهتر است که قطعات شیشه کوچکتر در نظر گرفته شوند.بمنظور جلو گیری از نفوذ سرما وآب بداخل گلخانه باید شکاف های آن مسدود گردیده که، گر چه هزینه های زیادی را بخود اختصاص خواهد داد ولی سالهای طولانی قابل بهره برداری می باشد.
در پوشش گلخانه های پلاسستیکی لازم است موارد زیر درنظر گرفته شود :
_ جهت استحکام بییشتر و جلو گیری از پارگی سریع پلاستیک،لازم است که در موقع نصب پلاستیک های نازکتر روی تیرهای فرعی از تخته هایی به عرض مساوی با عرض تیرهای فرعی اسکلت استفاده گردد.
_ در اثر اختلاف درجه حرارت سطح پلاستیک تغییر پیدا می کند.هنگام سرما منقبض شده ممکن است پارگی در آن ایجاد شود ودر اثرگرما منقبض گشته وشل می شود. لذا لازم است که موقع نصب از پلاستیک، در حالت طبیعی خود استفاده شود بدین معنی که قبلا سرما و گرما روی آن اثر نگذاشته باشد.در این رابطه انتخاب زمان مناسب برای نصب پلاستیک اهمیت دارد و اینکار بهتر است که در صبح و یا عصر انجام پذیرد.


